Người cao tuổi LGBTIQ+ và những tổn thương thường bị bỏ quên

15/6 – Ngày Thế giới Nâng cao Nhận thức về Lạm dụng Người cao tuổi (World Elder Abuse Awareness Day)

Khi nhắc đến cộng đồng LGBTIQ+, chúng ta thường nghĩ đến những người trẻ đang tìm hiểu bản thân, đang come out, đang đối mặt với những áp lực từ gia đình và xã hội. Nhưng cộng đồng LGBTIQ+ cũng đang già đi.

Nhân ngày 15/6 – Ngày Thế giới Nâng cao Nhận thức về Lạm dụng Người cao tuổi, PRIDE MindZ hy vọng bài viết này sẽ giúp bạn hiểu hơn về những gì người cao tuổi LGBTIQ+ đang phải đối mặt. Từ đó, chúng ta có thể cùng nhau tôn trọng, lên tiếng, bảo vệ và chăm sóc họ tốt hơn.

Hành trình của những tổn thương kéo dài qua năm tháng

Có những người đã sống qua nhiều thập kỷ trong một xã hội nơi đồng tính từng bị xem là bệnh, nơi người chuyển giới gần như không được nhìn thấy, và nơi việc sống thật với bản thân có thể đồng nghĩa với việc mất việc làm, mất gia đình, mất đi sự an toàn.

Những trải nghiệm đó không biến mất khi một người bước sang tuổi 60 hay 70. Ngược lại, chúng tiếp tục định hình sức khỏe tinh thần và chất lượng cuộc sống của họ khi lớn tuổi, thường theo những cách mà hệ thống chăm sóc hiện nay chưa được thiết kế để nhận ra.

Nghiên cứu cho thấy người cao tuổi LGBT+ có tỷ lệ trầm cảm cao hơn (22% so với 15%) và có khả năng báo cáo cảm giác cô đơn cao hơn 30% so với nhóm không thuộc cộng đồng, ngay cả sau khi đã kiểm soát các yếu tố nhân khẩu học (Flatt và cộng sự, 2025). Bên cạnh đó, một cuộc khảo sát tại Hoa Kỳ cho thấy khoảng 40% người lớn tuổi thuộc cộng đồng LGBTQ+ từng bị gia đình hoặc bạn bè từ chối vì xu hướng tính dục và/hoặc bản dạng giới của mình; đồng thời, 32% bày tỏ lo ngại về sự cô đơn và việc già đi một mình (Center for Health Care Strategies, 2023).

Kỳ thị không chỉ gây tổn thương tại thời điểm nó xảy ra. Khi lặp lại đủ lâu, nó trở thành một dạng căng thẳng mãn tính, tích lũy theo năm tháng và để lại dấu ấn lên cả thể chất lẫn tinh thần. Người cao tuổi LGBTIQ+ không chỉ mang theo tuổi tác, mà còn là đại diện cho một lịch sử dài phải tự bảo vệ mình trong một thế giới chưa sẵn sàng đón nhận họ.

Khi “gia đình” không được công nhận

Ở Việt Nam, hôn nhân đồng giới vẫn chưa được pháp luật công nhận. Đây không chỉ là một vấn đề pháp lý mang tính trừu tượng, mà còn tạo ra những ảnh hưởng rất thực tế đối với những người đã gắn bó với nhau hàng chục năm nhưng không có bất kỳ giấy tờ nào bảo vệ mối quan hệ đó.

Nhiều người cao tuổi LGBTIQ+ xây dựng cuộc sống dựa vào “gia đình lựa chọn” – bao gồm người bạn đời, bạn bè thân thiết và những người đồng minh – thay cho mạng lưới gia đình ruột thịt mà họ đã mất hoặc chưa từng có được.

Tuy nhiên, khi một người trong số họ mắc bệnh nặng, cần phẫu thuật hoặc không còn khả năng tự đưa ra quyết định, người bạn đời đã đồng hành suốt ba mươi năm có thể không được phép vào phòng bệnh, không được tham gia vào các quyết định y tế và cũng không được pháp luật nhìn nhận là “người thân”.

Những hình thức ngược đãi ít được gọi tên

Trong Ngày Thế giới Nâng cao Nhận thức về Lạm dụng Người cao tuổi, chúng ta cần nhớ rằng ngược đãi không chỉ là bạo lực thể chất. Đối với người cao tuổi LGBTIQ+, ngược đãi còn có thể diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau:

• Một người chuyển giới lớn tuổi liên tục bị gọi bằng tên hoặc đại từ không đúng, ngày này qua ngày khác, bởi chính những người đang chăm sóc họ.
• Một cặp đôi đồng tính bị đối xử như những người bạn trong mắt hệ thống y tế, dù họ đã là tất cả của nhau suốt nhiều thập kỷ.
• Người LGBTIQ+ phải che giấu xu hướng tính dục và/hoặc bản dạng giới của mình để tránh bị phân biệt đối xử hoặc xa lánh từ nhân viên y tế hay người chăm sóc.

Đây là những tổn thương âm thầm nhưng kéo dài, có thể ảnh hưởng sâu sắc đến cảm giác an toàn, phẩm giá và chất lượng cuộc sống của người cao tuổi LGBTIQ+.

Để không ai phải già đi trong sự cô đơn và bị lãng quên

Mỗi người cao tuổi đều xứng đáng được sống trong một môi trường an toàn, được yêu thương, được tôn trọng và được đối xử với đầy đủ phẩm giá.

Việc nhìn nhận và thấu hiểu những trải nghiệm riêng của người cao tuổi LGBTIQ+ là một bước quan trọng để xây dựng những hệ thống chăm sóc toàn diện hơn, nơi mọi người đều được công nhận, bảo vệ và đồng hành trong suốt hành trình sống của mình.

PRIDE MindZ mong rằng tất cả những người cao tuổi đều được yêu thương, được đối xử với sự tôn trọng và được sống một cuộc sống trọn vẹn với phẩm giá của mình. 🩷

Tham khảo

1. Flatt J, Anderson J, Cicero E, Uddin J, Rook E. LGBT+ Older Adults Report Higher Rates of Loneliness and Other Adverse Social Determinants of Health. Innov Aging. 2025 Dec 31;9 (Suppl 2):igaf122.004. doi: 10.1093/geroni/igaf122.004. PMCID: PMC12760139.
2. Matthew Phan, Carrie Graham, Torshira Moffett, and Jason Flatt, Meeting the Health and Social Needs of LGBTQ+ Older Adults Through Medicaid (2023)
3. National Resource Center of LGBTQ+ Aging, Facts on LGBTQ+ Aging (2025)