Series “Hình hài tâm trí” #1 – 8 quan niệm sai lầm về ADHD

PRIDE MindZ chính thức giới thiệu series mới “Hình hài tâm trí” – một hành trình kết hợp giữa nghệ thuật thị giác và kiến thức tâm lý, nhằm mở ra những góc nhìn sâu sắc và nhân văn hơn về sức khỏe tinh thần. Trong series này, chúng mình sử dụng các tác phẩm từ bộ tranh “Disorders” của họa sĩ minh họa Toma Vagner để kể những câu chuyện về các rối loạn tâm lý phổ biến.

Toma Vagner là một nghệ sĩ minh họa sống tại New York, có gốc Nga. Bộ tranh “Disorders” của anh gồm 12 tác phẩm đầy cảm xúc, khắc họa nhiều tình trạng sức khỏe tâm thần như ADHD (Rối loạn tăng động giảm chú ý), lo âu, ám ảnh cưỡng chế (OCD), trầm cảm, rối loạn lưỡng cực và nhiều trạng thái tâm lý khác. Điểm đặc biệt trong các tác phẩm của Vagner là cách anh sử dụng màu sắc rực rỡ, đường nét méo mó và bố cục đầy chuyển động để thể hiện những cảm xúc hỗn loạn, phức tạp bên trong tâm trí con người.

Mỗi bức tranh không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật mà còn là một câu chuyện về trải nghiệm tâm lý. Những hình ảnh có phần siêu thực, đôi khi hỗn loạn hoặc chồng chéo, phản ánh cách mà nhiều người cảm nhận thế giới khi sống cùng với các rối loạn tâm thần.

Thông qua series này, PRIDE MindZ mong muốn sử dụng nghệ thuật như một chiếc cầu nối giữa khoa học tâm lý và trải nghiệm con người. Khi kiến thức được kể lại bằng hình ảnh và câu chuyện, chúng ta có thể hiểu sâu hơn, đồng cảm hơn và dần phá vỡ những định kiến lâu nay về sức khỏe tâm thần.

Bài viết đầu tiên của series sẽ bắt đầu với ADHD – Rối loạn tăng động giảm chú ý, một tình trạng thường bị hiểu lầm trong xã hội.

ADHD và những hiểu lầm phổ biến

ADHD là một trong những rối loạn phát triển thần kinh phổ biến nhất, đặc biệt ở trẻ em. Tuy nhiên, dù được nghiên cứu rộng rãi trong nhiều thập kỷ, ADHD vẫn thường bị bao quanh bởi nhiều quan niệm sai lầm. Những hiểu lầm này có thể khiến người mắc ADHD cảm thấy bị đánh giá, thiếu sự hỗ trợ cần thiết hoặc gặp khó khăn trong việc tìm kiếm chẩn đoán và hỗ trợ phù hợp.

Dưới đây là 8 quan niệm sai lầm phổ biến về ADHD và những sự thật phía sau chúng.

1. ADHD không phải là một tình trạng “thực sự”

Một số người cho rằng ADHD chỉ là một cái “nhãn dán” cho những đứa trẻ hiếu động hoặc thiếu kỷ luật.

Sự thật: ADHD được công nhận rộng rãi bởi các tổ chức y khoa lớn như Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh và Hiệp hội Tâm thần học Hoa Kỳ. Đây là một dạng khác biệt trong quá trình phát triển não bộ.

Nhiều nghiên cứu hình ảnh não bộ đã cho thấy sự khác biệt trong cấu trúc và hoạt động của não ở những người mắc ADHD. Ngoài ra, ADHD cũng có yếu tố di truyền, khi nhiều người mắc ADHD có thành viên trong gia đình cũng trải qua tình trạng tương tự.

2. Người mắc ADHD chỉ cần cố gắng hơn

Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến nhất. Nhiều người nghĩ rằng ADHD chỉ là vấn đề về động lực hoặc sự lười biếng.

Sự thật: Khó khăn trong việc tập trung của người mắc ADHD không liên quan đến thái độ hay mức độ cố gắng. Nó liên quan đến cách não bộ xử lý sự chú ý, động lực và kiểm soát xung động.

Yêu cầu một người mắc ADHD “chỉ cần tập trung hơn” cũng giống như yêu cầu một người cận thị “hãy cố nhìn rõ hơn”.

3. Người mắc ADHD không thể tập trung

Nhiều người tin rằng ADHD đồng nghĩa với việc hoàn toàn không thể tập trung vào bất kỳ điều gì.

Sự thật: Người mắc ADHD vẫn có thể tập trung rất tốt, đặc biệt khi họ cảm thấy hứng thú hoặc bị cuốn hút bởi một hoạt động nào đó. Hiện tượng này được gọi là “siêu tập trung” (hyperfocus).

Một đứa trẻ có thể dễ bị phân tâm trong lớp học nhưng lại có thể dành hàng giờ cho một trò chơi hoặc hoạt động yêu thích.

4. Tất cả trẻ em mắc ADHD đều hiếu động

Hình ảnh phổ biến nhất về ADHD thường là một đứa trẻ chạy nhảy liên tục và không thể ngồi yên.

Sự thật: ADHD có nhiều dạng khác nhau. Một số người có biểu hiện hiếu động rõ rệt, nhưng cũng có những người chủ yếu gặp khó khăn về sự chú ý mà không hề quá hiếu động.

Những trường hợp này đôi khi được gọi là ADD – dạng ADHD chủ yếu liên quan đến sự chú ý.

5. Chỉ có bé trai mới mắc ADHD

Thống kê cho thấy bé trai thường được chẩn đoán ADHD nhiều hơn bé gái, khiến nhiều người nghĩ rằng ADHD gần như chỉ xảy ra ở con trai.

Sự thật: Bé gái cũng có thể mắc ADHD, nhưng các biểu hiện của họ thường ít hiếu động hơn và khó nhận diện hơn. Nhiều bé gái có xu hướng mơ màng, dễ mất tập trung hoặc gặp khó khăn trong việc tổ chức công việc, vì vậy tình trạng của họ đôi khi bị bỏ sót.

6. ADHD là một khuyết tật học tập

Một số người cho rằng ADHD đồng nghĩa với việc gặp khó khăn trong các kỹ năng học tập như đọc, viết hoặc toán.

Sự thật: ADHD không phải là khuyết tật học tập. Tuy nhiên, các triệu chứng như mất tập trung, khó tổ chức hoặc bốc đồng có thể ảnh hưởng đến việc học.

Một số người mắc ADHD đồng thời cũng có các khuyết tật học tập khác, điều này khiến hai tình trạng dễ bị nhầm lẫn.

7. Trẻ mắc ADHD sẽ tự khỏi khi lớn lên

Có quan điểm cho rằng ADHD chỉ là một giai đoạn của thời thơ ấu và sẽ biến mất khi trẻ trưởng thành.

Sự thật: Mặc dù một số triệu chứng có thể giảm bớt theo thời gian, nhiều người vẫn trải qua ADHD khi trưởng thành. Khi lớn lên, các triệu chứng có thể thay đổi – ví dụ từ hiếu động sang khó tổ chức công việc, dễ mất tập trung hoặc khó quản lý thời gian.

8. ADHD là do cha mẹ nuôi dạy kém

Một định kiến phổ biến khác là ADHD xảy ra vì cha mẹ quá nuông chiều hoặc thiếu kỷ luật với con cái.

Sự thật: ADHD liên quan đến sự khác biệt trong cấu trúc và hoạt động của não bộ, chứ không phải do cách nuôi dạy. Những hành vi như bốc đồng, khó tập trung hay bồn chồn là triệu chứng của một tình trạng y khoa, không phải dấu hiệu của việc thiếu kỷ luật.

Hiểu đúng để đồng cảm hơn

Khi những hiểu lầm về ADHD được làm rõ, chúng ta có thể nhìn nhận tình trạng này với nhiều sự thấu hiểu và tôn trọng hơn. Người mắc ADHD không phải là “lười biếng”, “thiếu cố gắng” hay “không kỷ luật”. Họ chỉ đang trải nghiệm thế giới theo một cách khác – cách mà não bộ của họ được tổ chức và vận hành.

Việc nâng cao nhận thức về ADHD không chỉ giúp những người đang sống cùng tình trạng này nhận được sự hỗ trợ phù hợp, mà còn góp phần xây dựng một môi trường học tập, làm việc và xã hội bao dung hơn với sự khác biệt của con người.

Thông qua series “Hình hài tâm trí”, PRIDE MindZ hy vọng mỗi tác phẩm nghệ thuật sẽ trở thành một cánh cửa nhỏ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về những trải nghiệm tâm lý phức tạp – và nhắc nhở rằng mỗi tâm trí đều có hình hài riêng của nó. 🌈🧠🎨

Nguồn bài viết: Amanda Morin. “8 common myths about ADHD”. https://www.understood.org/…/common-myths-about-adhd