Tháng Tự hào PRIDE 🤟 – Vô tính (Asexual) #1: Người vô tính, một phần không thể thiếu của cộng đồng LGBTIQ+

Tháng 6 – Tháng Tự hào (Pride Month) – là khoảng thời gian cộng đồng LGBTIQ+ trên khắp thế giới cùng nhìn lại hành trình đấu tranh cho quyền được sống thật với chính mình. Khi nhắc đến LGBTIQ+, nhiều người thường nghĩ ngay đến Gay, Lesbian, Bisexual hay Transgender. Nhưng trong “dấu cộng” của cộng đồng ấy còn có rất nhiều bản dạng và xu hướng tính dục khác, trong đó có người vô tính (Asexual) – những người vẫn đang còn ít được nhận diện trong truyền thông và đời sống xã hội.

Vì sao cần nói về người vô tính trong Tháng Tự hào?

Có thể sẽ có người tự hỏi: “Việc hiểu về người vô tính thì liên quan gì đến sức khỏe tinh thần?”
Câu trả lời là: “Có, và rất nhiều.”

Khi một nhóm người không được nhìn thấy, không được gọi tên hoặc liên tục bị hiểu sai, họ dễ rơi vào cảm giác cô đơn, lạc lõng và nghi ngờ chính bản thân mình. Với nhiều người vô tính, việc lớn lên trong một xã hội mặc định rằng “ai rồi cũng sẽ yêu và có nhu cầu tình dục” có thể khiến họ cảm thấy mình “khác thường”, “có vấn đề” hoặc “thiếu sót”. Những cảm giác ấy, nếu kéo dài, có thể ảnh hưởng đáng kể đến lòng tự trọng, sự an toàn tâm lý và sức khỏe tinh thần của họ.

Bởi vậy, việc nhận diện và gọi đúng tên xu hướng tính dục không chỉ là chuyện ngôn ngữ hay kiến thức xã hội. Đó còn là cách chúng ta tạo ra một không gian an toàn hơn để mỗi người được tồn tại như chính mình.

Người vô tính là ai?

Theo định nghĩa của Giáo sư Anthony Bogaert (Đại học Brock, Canada), người vô tính là những người không cảm thấy hấp dẫn tình dục đối với người khác. Điều này không có nghĩa là họ “không có cảm xúc”, “không biết yêu” hay “không thể có mối quan hệ”.

Cần phân biệt rõ: hấp dẫn tình dục ≠ tình yêu ≠ ham muốn cá nhân

Nhiều người vô tính vẫn có thể:

• mong muốn yêu và được yêu,
• có cảm xúc lãng mạn với người khác,
• xây dựng mối quan hệ gắn bó lâu dài,
• hoặc có mức độ ham muốn tình dục nhất định nhưng không hướng sự hấp dẫn đó tới người khác.

Trong cộng đồng vô tính cũng có sự đa dạng:

• Asexual (Ace): không cảm thấy hấp dẫn tình dục với người khác.
• Gray-asexual: chỉ đôi khi hoặc rất hiếm khi cảm thấy hấp dẫn tình dục.
• Demisexual: chỉ cảm thấy hấp dẫn tình dục khi đã có kết nối cảm xúc sâu sắc.
• Aromantic: ít hoặc không có hấp dẫn lãng mạn (khác với vô tính; một người có thể vô tính nhưng vẫn có cảm xúc lãng mạn, hoặc ngược lại).

Điều quan trọng cần nhớ là: vô tính là một xu hướng tính dục hợp lệ, không phải bệnh lý hay rối loạn cần chữa trị.

Những định kiến phổ biến về người vô tính

Dù đã có nhiều tiến bộ trong nhận thức xã hội, người vô tính vẫn thường xuyên phải đối mặt với những hiểu lầm và định kiến.

“Vô tính là lãnh cảm, yếu sinh lý hay bất lực”

Đây là một trong những định kiến phổ biến nhất. Thực tế, vô tính không liên quan đến khả năng sinh lý hay chức năng cơ thể. Một người vô tính có thể hoàn toàn khỏe mạnh về mặt sinh học và nội tiết. Việc họ không cảm thấy hấp dẫn tình dục đơn giản là đặc điểm trong xu hướng tính dục của họ.

“Ai cũng cần tình dục, nên vô tính là không bình thường”

Xã hội thường xem tình dục là nhu cầu phổ quát của con người. Tuy nhiên, trải nghiệm con người luôn đa dạng hơn những khuôn mẫu chung. Có người cảm thấy hấp dẫn tình dục mạnh mẽ, có người ít hơn, và có người không cảm thấy điều đó. Sự khác biệt này không làm ai “kém bình thường” hơn ai.

“Người vô tính thì không biết yêu”

Đây là một hiểu lầm rất đau lòng với nhiều người vô tính. Họ vẫn có thể yêu sâu sắc, quan tâm, gắn bó và xây dựng gia đình như bất kỳ ai khác. Điều họ không trải nghiệm là hấp dẫn tình dục, chứ không phải khả năng yêu thương.

Ảnh hưởng của định kiến đến sức khỏe tinh thần

Khi liên tục bị phủ nhận hoặc hiểu sai, nhiều người vô tính có thể trải qua:

• Tự nghi ngờ bản thân: “Có phải mình bị lỗi?”, “Rồi mình sẽ thay đổi thôi đúng không?”
• Cô lập xã hội: khó tìm thấy người có trải nghiệm giống mình để chia sẻ.
• Áp lực phải “bình thường hóa”: cố gắng hẹn hò, quan hệ tình dục hoặc cư xử theo kỳ vọng xã hội dù điều đó không phù hợp với bản thân.
• Lo âu và căng thẳng trong các mối quan hệ: sợ bị từ chối, không được thấu hiểu hoặc bị ép buộc thay đổi.

Đặc biệt, trong bối cảnh người vô tính chỉ chiếm khoảng 1% dân số thế giới, cảm giác “mình là người duy nhất như thế này” có thể trở nên rất nặng nề. Chính vì vậy, sự hiện diện của các cộng đồng hỗ trợ, không gian an toàn và những bài viết nhận diện đúng về vô tính có ý nghĩa vô cùng quan trọng.

Tình yêu và các mối quan hệ của người vô tính

Người vô tính vẫn có thể mong muốn một mối quan hệ tình cảm bền vững. Tuy nhiên, họ thường phải đối mặt với những cuộc trò chuyện khó khăn ngay từ đầu:

1. Liệu đối phương có hiểu vô tính là gì?
2. Liệu mối quan hệ có thể tồn tại nếu nhu cầu tình dục của hai người khác nhau?
3. Liệu họ có bị xem là “thiếu quan tâm”, “lạnh nhạt” hay “không yêu đủ nhiều”?

Thực tế, rất nhiều mối quan hệ có thể vận hành lành mạnh khi cả hai người cùng:

• giao tiếp trung thực,
• tôn trọng ranh giới của nhau,
• không ép buộc thay đổi xu hướng tính dục của đối phương,
• và cùng tìm ra cách kết nối phù hợp với cả hai.

Tình yêu không chỉ được đo bằng tình dục. Sự đồng hành, chăm sóc, tin tưởng và tôn trọng cũng là những nền tảng quan trọng của một mối quan hệ.

Asexual – một phần không thể thiếu của đại gia đình LGBTIQ+

Trong chính cộng đồng LGBTIQ+, người vô tính đôi khi cũng chưa được thấu hiểu đầy đủ. Có người cho rằng họ “không đủ queer”, “không bị kỳ thị nhiều như các nhóm khác” nên không cần được nhắc đến trong Pride. Nhưng Pride chưa bao giờ chỉ là cuộc thi xem ai chịu nhiều tổn thương hơn. Pride là nơi mọi người được nhìn thấy, được gọi tên và được khẳng định rằng bản dạng của mình là hợp lệ.

Người vô tính không cần phải “chứng minh” mình thuộc về cộng đồng. Họ đã thuộc về rồi.

Lời nhắn từ PRIDE MindZ

Hy vọng bài viết này giúp bạn hiểu rõ hơn về người vô tính – những “át chủ bài” thầm lặng nhưng quan trọng của cộng đồng LGBTIQ+. Việc gọi đúng tên một xu hướng tính dục không chỉ là kiến thức, mà còn là một hành động tôn trọng và chữa lành.

Nếu bạn là người vô tính, PRIDE MindZ muốn nhắn rằng: bạn không cô đơn, bạn không “có vấn đề”, và bạn hoàn toàn xứng đáng được yêu thương, thấu hiểu và tôn trọng như bất kỳ ai khác.

Còn nếu bạn là người đang tìm hiểu để hiểu hơn về bạn bè, người thân hay cộng đồng của mình, cảm ơn bạn vì đã dành thời gian đọc và lắng nghe. Sự thấu hiểu luôn là điểm bắt đầu của một cộng đồng an toàn hơn cho tất cả mọi người.

PRIDE Month – with A – PRIDE Mindz

Nguồn tham khảo

• YouMed – “Asexual là gì? Bạn đã biết chưa?”: https://youmed.vn/tin-tuc/asexual-la-gi-ban-da-biet-chua/
• VnExpress – “Góc khuất người vô tính”: https://vnexpress.net/goc-khuat-nguoi-vo-tinh-4380827.html
• Healthline – “What Is Asexuality?”: https://www.healthline.com/health/what-is-asexual#facts
• Bogaert, A. F. (2004). The prevalence of asexuality in the United Kingdom. Journal of Sex Research, 41(3), 279–287.