Tháng Tự hào PRIDE 🤟 – Vô tính (Asexual) #2: Khi người vô tính kể về trải nghiệm của mình

Trong những năm gần đây, khái niệm vô tính (Asexual) dần được biết đến nhiều hơn trong các cuộc thảo luận về xu hướng tính dục. Tuy nhiên, đây vẫn là một trong những nhóm ít được nhận diện và thường xuyên bị hiểu lầm nhất trong cộng đồng LGBTIQ+. Không ít người cho rằng vô tính đồng nghĩa với việc “không thích yêu”, “sợ tình dục”, “chưa gặp đúng người” hay thậm chí là một vấn đề về sức khỏe thể chất hoặc tâm lý.

Thực tế, trải nghiệm của người vô tính đa dạng hơn rất nhiều so với những khuôn mẫu đơn giản đó. Để hiểu rõ hơn về vô tính, đôi khi cách tốt nhất là lắng nghe chính những người vô tính chia sẻ về trải nghiệm của họ. Trong bài viết này, PRIDE MindZ trích dẫn một số ý kiến từ nghiên cứu về cộng đồng vô tính tại Việt Nam nhằm giúp độc giả có cái nhìn gần gũi và chân thực hơn về xu hướng tính dục này.

Vô tính không phải là sinh sản vô tính

Khi nghe đến từ “vô tính”, nhiều người thường liên tưởng đến khái niệm sinh sản vô tính trong sinh học. Tuy nhiên, hai khái niệm này hoàn toàn không liên quan đến nhau.

Trong lĩnh vực xu hướng tính dục, vô tính được hiểu là việc một người không cảm thấy hoặc rất ít cảm thấy sự hấp dẫn tình dục đối với người khác. Điều quan trọng là vô tính không nói lên khả năng sinh lý, sức khỏe thể chất hay khả năng xây dựng các mối quan hệ tình cảm của một người.

Đối với nhiều người vô tính, những khái niệm như “ham muốn tình dục” hay “hấp dẫn tình dục” thường được nhắc đến khi họ mô tả trải nghiệm của bản thân.

Một người tham gia nghiên cứu chia sẻ:

“Người vô tính là những người mà họ không có cảm xúc hoặc là họ gần như rất ít tìm kiếm mối quan hệ mà nó có liên quan đến tình dục.” (Bạn V., 28 tuổi, Hà Nội)

Tương tự, một bạn trẻ khác cho biết:

“Theo mình tìm hiểu thì người vô tính là người không có muốn quan hệ tình dục với người khác.” (Bạn K., 19 tuổi, TP. Hồ Chí Minh)

Những chia sẻ này cho thấy điểm chung thường gặp ở người vô tính là sự thiếu vắng hoặc rất ít trải nghiệm hấp dẫn tình dục. Tuy nhiên, cách mỗi người cảm nhận và diễn giải điều đó lại có những khác biệt riêng.

Không phải ai vô tính cũng giống nhau

Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất là cho rằng tất cả người vô tính đều giống nhau. Thực tế, cộng đồng vô tính cũng đa dạng như bất kỳ cộng đồng nào khác.

Bạn L. (29 tuổi, Hà Nội) mô tả:

“Nó thể hiện cái sự ít hoặc là không có hấp dẫn về mặt tình dục. Cái ít và không có ở đây thì có thể hiểu là có tò mò, hiếu kỳ về tình dục nhưng không có nhu cầu quan hệ tình dục. Cảm thấy kinh hãi về vấn đề quan hệ tình dục. Hoặc cũng có thể không có cảm xúc lãng mạn hay không có hứng thú với bất kỳ loại đối tượng nào cho dù là dị tính hay đồng tính.”

Chia sẻ này cho thấy trải nghiệm vô tính không chỉ đơn thuần là “có” hoặc “không”. Một số người có thể tò mò về tình dục nhưng không mong muốn tham gia vào hoạt động tình dục. Một số khác có thể cảm thấy không thoải mái hoặc không hứng thú với chủ đề này. Cũng có những người vô tính đồng thời không có hấp dẫn lãng mạn, trong khi nhiều người khác vẫn mong muốn có các mối quan hệ yêu đương sâu sắc.

Vô tính không đồng nghĩa với việc không yêu

Đây là một trong những định kiến khiến nhiều người vô tính cảm thấy bị hiểu lầm nhất.

Bạn N. (25 tuổi, TP. Hồ Chí Minh) chia sẻ:

“Vô tính với cách hiểu của mình là không có hấp dẫn về mặt tình dục nhưng mà có thể có các mối quan hệ về tình cảm.”

Điều này nhắc chúng ta rằng hấp dẫn tình dục và hấp dẫn tình cảm là hai khía cạnh khác nhau của trải nghiệm con người. Một người có thể không cảm thấy hấp dẫn tình dục nhưng vẫn mong muốn yêu thương, gắn bó và xây dựng mối quan hệ lâu dài với người khác.

Nhiều người vô tính vẫn có thể trải nghiệm cảm xúc yêu đương, sự quan tâm, sự gắn bó và mong muốn đồng hành cùng một người đặc biệt. Điều khác biệt nằm ở việc họ không nhất thiết trải nghiệm hoặc đặt nặng yếu tố tình dục trong mối quan hệ.

Sự đa dạng ngay trong chính cộng đồng vô tính

Một điểm thú vị được phản ánh trong nghiên cứu là ngay cả khi cùng xác định là vô tính, mỗi người vẫn có mức độ ham muốn và trải nghiệm rất khác nhau.

Bạn H. (28 tuổi, Hà Nội) chia sẻ:

“Xu hướng tính dục của mình là nam thích nam, nhưng mà cái nhu cầu của mình là không nhiều ấy, thì mình cũng không quan trọng cái vấn đề về tình dục cho lắm.”

Chia sẻ này cho thấy vô tính có thể tồn tại song song với các xu hướng tính dục hoặc trải nghiệm hấp dẫn khác. Không phải ai vô tính cũng hoàn toàn không có ham muốn tình dục. Nhiều người mô tả trải nghiệm của mình nằm ở những vị trí khác nhau trên một phổ liên tục.

Một người tham gia khác cho biết:

“Theo những gì mà em tìm hiểu thì cũng có những người như em, cũng có một mối quan hệ kiểu tin tưởng được muốn tìm tới ‘have sex’ [quan hệ tình dục].” (Bạn D., 23 tuổi, Hà Nội)

Điều này phản ánh rằng trong cộng đồng vô tính vẫn có những người lựa chọn quan hệ tình dục trong những hoàn cảnh nhất định, chẳng hạn khi có sự kết nối cảm xúc sâu sắc hoặc trong một mối quan hệ tin tưởng. Vì vậy, việc cố gắng áp dụng một định nghĩa cứng nhắc cho tất cả người vô tính thường không phản ánh đúng thực tế.

Lắng nghe để thấu hiểu sự đa dạng

Khi nhắc đến cộng đồng LGBTIQ+, từ khóa “đa dạng” thường được sử dụng để mô tả những khác biệt về bản dạng giới, xu hướng tính dục và trải nghiệm sống. Nhưng sự đa dạng ấy không chỉ tồn tại giữa các nhóm khác nhau mà còn hiện diện ngay trong từng cộng đồng nhỏ bên trong đó.

Người vô tính không phải là một nhóm đồng nhất. Mỗi người có một cách trải nghiệm bản thân, các mối quan hệ và tình dục khác nhau. Chính sự đa dạng đó làm cho bức tranh về con người trở nên phong phú và nhiều màu sắc hơn.

Có lẽ điều quan trọng nhất không phải là cố gắng xếp ai đó vào một khuôn mẫu cố định, mà là tạo ra không gian để họ được tự định nghĩa chính mình. Khi chúng ta lắng nghe nhiều hơn và áp đặt ít hơn, sự khác biệt sẽ không còn là rào cản mà trở thành cơ hội để hiểu nhau sâu sắc hơn.

Trong Tháng Tự hào, hãy cùng PRIDE MindZ tiếp tục lan tỏa sự thấu hiểu đối với những nhóm còn ít được nhìn thấy trong cộng đồng. Bởi mỗi bản dạng, mỗi xu hướng tính dục và mỗi trải nghiệm sống đều xứng đáng được tôn trọng, ghi nhận và tự hào.

PRIDE Month – with A – PRIDE MindZ 💜

Nguồn tham khảo

• Asexual in Vietnam. (2020). Thực trạng xây dựng mối quan hệ lãng mạn của người vô tính tại Việt Nam. Truy cập tại: https://tvlgbt.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/2f65ccde-c490-4371-8fa4-7e420daf4553.pdf#page=2.09