Tháng Tự hào PRIDE – Đa dạng giới #2: Hiểu nhầm về liên giới tính có thể là vũ khí cho k* thị LGBTIQ+

Trong những cuộc trò chuyện về cộng đồng LGBTIQ+, nhiều người đã quen thuộc với các khái niệm như đồng tính, song tính, chuyển giới hay phi nhị nguyên giới. Tuy nhiên, chữ cái “I” trong LGBTIQ+ – đại diện cho cộng đồng liên giới tính (Intersex) – vẫn còn là một khái niệm khá xa lạ đối với nhiều người.

Sự thiếu hiểu biết về liên giới tính không chỉ khiến cộng đồng này trở nên “vô hình” trong xã hội, mà đôi khi còn bị sử dụng để củng cố những quan niệm sai lệch về giới, tính dục và quyền con người.

Trong bài viết này, hãy cùng PRIDE MindZ tìm hiểu về liên giới tính, những trải nghiệm của người liên giới và lý do vì sao việc hiểu đúng về liên giới tính lại quan trọng đối với hành trình xây dựng một xã hội đa dạng và bao dung hơn.

Liên giới tính là gì?

Liên giới tính (Intersex) là thuật ngữ dùng để chỉ những người được sinh ra với các đặc điểm sinh học về giới – bao gồm nhiễm sắc thể, hormone, cơ quan sinh sản hoặc cơ quan sinh dục – không hoàn toàn phù hợp với những định nghĩa điển hình về cơ thể nam hoặc cơ thể nữ.

Nói cách khác, cơ thể của người liên giới tính có thể mang những đặc điểm sinh học đa dạng hơn những gì xã hội thường hình dung khi nói đến hai giới tính sinh học phổ biến là nam và nữ.

Liên giới tính không phải là một bản dạng giới và cũng không phải là một xu hướng tính dục.

Một người liên giới tính có thể là nam, nữ, phi nhị nguyên giới hoặc có bất kỳ bản dạng giới nào khác. Tương tự, họ cũng có thể có bất kỳ xu hướng tính dục nào, giống như mọi người khác.

Điều quan trọng cần hiểu là liên giới tính là một biến thể sinh học tự nhiên của con người. Đây không phải là bệnh lý, không phải là điều bất thường cần được “sửa chữa” và cũng không phải là hệ quả của bất kỳ lựa chọn cá nhân nào.

Theo nhiều ước tính quốc tế, các biến thể liên giới tính xuất hiện với tần suất cao hơn nhiều người nghĩ. Tuy nhiên, do tiêu chí thống kê khác nhau và nhận thức xã hội còn hạn chế, việc xác định chính xác số lượng người liên giới tính trên thế giới vẫn là một thách thức.

Sự đa dạng của trải nghiệm liên giới tính

Không tồn tại một hình mẫu duy nhất cho tất cả người liên giới tính.

Một số người được sinh ra với cơ quan sinh dục bên ngoài không hoàn toàn phù hợp với các tiêu chuẩn điển hình về nam hoặc nữ. Một số khác có sự khác biệt về nhiễm sắc thể hoặc hormone nhưng chỉ phát hiện điều này ở tuổi dậy thì hoặc khi trưởng thành.

Ví dụ, bên cạnh các tổ hợp nhiễm sắc thể thường được biết đến như XX hoặc XY, còn tồn tại nhiều biến thể khác như XXY, XYY hoặc các dạng khảm nhiễm sắc thể. Một số người có thể mang những đặc điểm sinh học thường được gắn với cả nam và nữ cùng lúc.

Bên cạnh đó, có những người có cơ quan sinh dục ngoài mang hình thái điển hình của một giới tính nhưng cấu trúc cơ quan sinh sản bên trong hoặc hệ nội tiết lại khác với những gì xã hội thường kỳ vọng.

Chính sự đa dạng này cho thấy rằng sinh học giới tính của con người phức tạp hơn rất nhiều so với những mô hình nhị nguyên đơn giản mà chúng ta thường được học.

Những can thiệp y tế và quyền tự quyết của người liên giới tính

Trong nhiều thập kỷ, một số trẻ em liên giới tính đã trải qua các can thiệp y tế hoặc phẫu thuật từ rất sớm nhằm khiến cơ thể của các em phù hợp hơn với những tiêu chuẩn xã hội về nam hoặc nữ.

Tuy nhiên, ngày càng nhiều tổ chức nhân quyền và tổ chức bảo vệ quyền của người liên giới tính trên thế giới đặt ra câu hỏi về tính cần thiết của những can thiệp này khi chúng không liên quan trực tiếp đến việc bảo vệ sức khỏe hoặc tính mạng của trẻ.

Nhiều nhà hoạt động liên giới tính cho rằng mỗi người nên có quyền được tham gia vào các quyết định liên quan đến cơ thể mình khi đủ tuổi và đủ khả năng đưa ra lựa chọn.

Ngày nay, quyền tự quyết về cơ thể đang trở thành một trong những vấn đề quan trọng nhất trong phong trào vận động quyền của cộng đồng liên giới tính trên toàn cầu.

Khi liên giới tính thách thức những định nghĩa cứng nhắc về giới

Trong nhiều xã hội, giới tính thường được nhìn nhận như một hệ thống đơn giản với hai lựa chọn duy nhất: nam hoặc nữ.

Tuy nhiên, sự tồn tại của người liên giới tính cho thấy thực tế sinh học phức tạp hơn nhiều.

Điều này không có nghĩa là nam và nữ không tồn tại. Thay vào đó, nó cho thấy rằng các đặc điểm sinh học của con người tồn tại trên một phổ đa dạng, và không phải mọi người đều có thể được phân loại hoàn toàn theo những khuôn mẫu cứng nhắc.

Chính vì vậy, người liên giới tính thường trở thành tâm điểm của các cuộc tranh luận về giới, thể thao, luật pháp và quyền con người.

Trong lịch sử, đã có nhiều trường hợp các nhà khoa học, bác sĩ hoặc cơ quan quản lý cố gắng xây dựng những tiêu chuẩn tuyệt đối để xác định ai là nam và ai là nữ. Tuy nhiên, những nỗ lực này thường gặp khó khăn khi phải đối diện với sự đa dạng thực tế của các biến thể liên giới tính.

Một ví dụ thường được nhắc đến là những trường hợp người có Hội chứng Không nhạy cảm Androgen (Androgen Insensitivity Syndrome – AIS). Những người này có thể mang nhiễm sắc thể XY nhưng cơ thể không phản ứng với hormone androgen theo cách thông thường. Kết quả là họ có thể phát triển các đặc điểm cơ thể bên ngoài được xã hội nhìn nhận là nữ và sống cuộc sống của một người phụ nữ.

Những trường hợp như vậy cho thấy rằng giới tính sinh học không thể được xác định chỉ bằng một yếu tố duy nhất như nhiễm sắc thể, hormone hay cơ quan sinh dục.

Hiểu đúng để giảm kỳ thị

Những hiểu lầm về liên giới tính đôi khi đã bị sử dụng để biện minh cho các quan điểm loại trừ hoặc kỳ thị đối với cộng đồng LGBTIQ+.

Khi xã hội cố gắng áp đặt những định nghĩa quá đơn giản về giới, những người có trải nghiệm khác biệt thường bị xem là ngoại lệ hoặc bị phủ nhận sự tồn tại.

Tuy nhiên, thay vì coi sự đa dạng là một vấn đề, chúng ta có thể nhìn nhận đó như một phần tự nhiên của trải nghiệm con người.

Hiểu đúng về liên giới tính không chỉ giúp chúng ta nhìn nhận đầy đủ hơn về sự đa dạng sinh học, mà còn góp phần xây dựng sự tôn trọng đối với những người có cơ thể, bản dạng giới hoặc xu hướng tính dục khác với số đông.

Take PRIDE in our Inter-MindZ

Liên giới tính không phải là một khái niệm mới. Điều mới mẻ nằm ở việc xã hội ngày càng có nhiều cơ hội để lắng nghe và thấu hiểu những trải nghiệm vốn đã tồn tại từ rất lâu nhưng thường bị bỏ quên.

Mỗi khi chúng ta tìm hiểu thêm về cộng đồng liên giới tính, chúng ta không chỉ mở rộng kiến thức của mình về giới mà còn góp phần tạo nên một môi trường nơi mọi người đều có thể được nhìn nhận, tôn trọng và sống thật với chính mình.

Trong Tháng Tự hào này, PRIDE MindZ hy vọng rằng những câu chuyện về cộng đồng liên giới tính sẽ giúp chúng ta tiếp cận sự đa dạng bằng sự tò mò, cởi mở và lòng tôn trọng thay vì những định kiến đã tồn tại từ lâu.

Bởi sự đa dạng không làm thế giới trở nên phức tạp hơn – mà làm thế giới trở nên chân thực hơn.

Tham khảo: 

• Planned Parenthood – What is intersex?
• Intersex Society of North America (ISNA) – What is Intersex?