Tháng Tự hào PRIDE – Song tính (Bisexual) #2: Sức khỏe tinh thần của người song tính

Khi nhắc đến sức khỏe tinh thần của cộng đồng LGBTIQ+, nhiều người đã biết rằng các nhóm thiểu số tính dục và giới thường phải đối mặt với nhiều áp lực hơn so với người dị tính và hợp giới. Những áp lực này có thể đến từ sự kỳ thị xã hội, sự thiếu thấu hiểu từ gia đình, những trải nghiệm bị phân biệt đối xử hoặc cảm giác phải che giấu một phần con người mình để được chấp nhận.

Tuy nhiên, điều ít được nhắc đến hơn là trong chính cộng đồng LGBTQ+, người song tính (bisexual) thường là một trong những nhóm có nguy cơ gặp các khó khăn về sức khỏe tinh thần cao hơn đáng kể.

Nhiều nghiên cứu trong hơn một thập kỷ qua đã chỉ ra rằng người song tính có tỷ lệ trải nghiệm các vấn đề như lo âu, trầm cảm, căng thẳng kéo dài và ý nghĩ tự sát cao hơn so với cả người dị tính lẫn một số nhóm đồng tính nam và đồng tính nữ. Điều này đặt ra một câu hỏi quan trọng: Điều gì khiến người song tính dễ bị tổn thương hơn về mặt tinh thần?

Khi sự kỳ thị không chỉ đến từ bên ngoài cộng đồng

Một trong những nguyên nhân được nhắc đến nhiều nhất trong các nghiên cứu là hiện tượng “phân biệt đối xử kép” (double discrimination hoặc binegativity).

Khác với nhiều người vẫn nghĩ, người song tính không chỉ phải đối mặt với định kiến từ xã hội nói chung mà đôi khi còn gặp phải sự nghi ngờ hoặc phủ nhận từ chính những người thuộc cộng đồng LGBTQ+.

Từ phía xã hội, người song tính có thể nghe những nhận xét như:

• “Chắc chỉ đang bối rối thôi.”
• “Rồi cuối cùng cũng phải chọn một bên.”
• “Song tính chỉ là giai đoạn tạm thời.”

Trong khi đó, từ bên trong cộng đồng LGBTQ+, họ đôi khi lại phải đối mặt với những định kiến khác:

• “Không đủ queer.”
• “Đang hưởng đặc quyền của người dị tính.”
• “Không thực sự thuộc về cộng đồng.”

Những thông điệp như vậy có thể khiến người song tính cảm thấy bản thân liên tục phải chứng minh sự tồn tại của mình, giải thích về xu hướng tính dục của mình hoặc cảm thấy không hoàn toàn thuộc về bất kỳ không gian nào.

Cảm giác cô đơn dù không hề đơn độc

Một trong những hệ quả lớn nhất của sự kỳ thị kép là cảm giác cô lập.

Nhiều người song tính chia sẻ rằng họ thường cảm thấy bị hiểu lầm hoặc không được nhìn nhận đúng với bản dạng của mình. Nếu đang trong một mối quan hệ khác giới, họ có thể bị mặc định là dị tính. Nếu đang trong một mối quan hệ đồng giới, họ có thể bị mặc định là đồng tính.

Trong cả hai trường hợp, xu hướng tính dục song tính của họ có thể bị “xóa mờ” hoặc phủ nhận.

Việc liên tục phải giải thích bản thân hoặc bị người khác diễn giải thay trải nghiệm của mình có thể tạo ra cảm giác mệt mỏi kéo dài. Theo thời gian, điều này có thể ảnh hưởng đến lòng tự trọng, cảm giác thuộc về và sức khỏe tinh thần nói chung.

Những tác động đến sức khỏe tâm lý

Các nghiên cứu quốc tế cho thấy người song tính có nguy cơ cao hơn đối với một số vấn đề sức khỏe tinh thần như:

• Trầm cảm.
• Rối loạn lo âu.
• Căng thẳng mãn tính.
• Cảm giác cô đơn kéo dài.
• Tự kỳ thị bản thân.
• Ý nghĩ hoặc hành vi tự gây hại.

Điều quan trọng cần hiểu là những khó khăn này không xuất phát từ việc một người là song tính.

Xu hướng tính dục không phải là nguyên nhân gây ra các vấn đề sức khỏe tâm thần.

Ngược lại, những vấn đề này thường liên quan đến môi trường xã hội, những trải nghiệm kỳ thị, áp lực phải che giấu bản thân hoặc cảm giác không được công nhận.

Nói cách khác, điều gây tổn thương không phải là việc một người song tính, mà là cách xã hội đối xử với họ.

Tại sao sự công nhận lại quan trọng?

Nhiều nghiên cứu về sức khỏe tinh thần của cộng đồng LGBTQ+ cho thấy rằng cảm giác được công nhận và được thuộc về là một trong những yếu tố bảo vệ mạnh mẽ nhất.

Khi một người được nhìn nhận đúng với xu hướng tính dục của mình, được tôn trọng và được lắng nghe, họ có nhiều khả năng phát triển sự tự tin, xây dựng các mối quan hệ lành mạnh và duy trì sức khỏe tinh thần tốt hơn.

Đối với người song tính, điều này có thể bắt đầu từ những điều rất nhỏ:

• Tin tưởng khi họ chia sẻ về xu hướng tính dục của mình.
• Không yêu cầu họ phải “chứng minh” bản thân.
• Không giả định xu hướng tính dục dựa trên người họ đang yêu hoặc đang hẹn hò.
• Không xem song tính là một giai đoạn tạm thời hay sự nhầm lẫn.

Những hành động nhỏ ấy có thể tạo nên sự khác biệt rất lớn.

Chúng ta có thể làm gì để hỗ trợ cộng đồng song tính?

Một xã hội cởi mở và an toàn hơn cho người song tính không nhất thiết phải bắt đầu từ những thay đổi lớn lao. Đôi khi, nó bắt đầu từ cách chúng ta giao tiếp với nhau mỗi ngày.

Tôn trọng trải nghiệm của người khác

Không ai hiểu rõ xu hướng tính dục của một người hơn chính họ. Thay vì đưa ra giả định, hãy lắng nghe những gì họ chia sẻ về bản thân.

Tránh những định kiến quen thuộc

Những câu nói tưởng chừng vô hại như “rồi cũng phải chọn một bên thôi” hay “chắc đang thử nghiệm” có thể khiến người song tính cảm thấy trải nghiệm của mình bị xem nhẹ.

Truyền thông chính xác hơn

Sự hiện diện của người song tính trong các câu chuyện, bài viết và sản phẩm truyền thông cần được thể hiện một cách đầy đủ và chính xác. Việc giảm thiểu các khuôn mẫu tiêu cực sẽ góp phần giúp xã hội hiểu đúng hơn về cộng đồng này.

Tạo không gian an toàn để chia sẻ

Không phải ai cũng sẵn sàng công khai xu hướng tính dục của mình. Việc tạo ra những môi trường không phán xét, nơi mọi người có thể chia sẻ khi họ cảm thấy an toàn, là một bước quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe tinh thần.

Lời kết

Người song tính không cần được “sửa chữa”, cũng không cần phải chứng minh rằng xu hướng tính dục của mình là thật. Điều họ cần là được nhìn nhận, được tôn trọng và được sống đúng với bản thân mà không phải đối mặt với những định kiến từ nhiều phía.

Trong Tháng Tự hào, khi chúng ta cùng tôn vinh sự đa dạng của cộng đồng LGBTIQ+, cũng là lúc cần dành nhiều sự chú ý hơn đến những trải nghiệm riêng biệt của cộng đồng song tính – một nhóm vẫn đang đối mặt với không ít hiểu lầm và khoảng trống trong nhận thức xã hội.

Bởi sức khỏe tinh thần không chỉ được xây dựng từ bên trong mỗi cá nhân, mà còn được nuôi dưỡng bởi sự thấu hiểu, công nhận và kết nối từ cộng đồng xung quanh.

Take Bi-PRIDE in our MindZ!

Tham khảo

• Dodge, B., Herbenick, D., Friedman, M. R., Schick, V., Fu, T. C., Bostwick, W., Bartelt, E., Muñoz-Laboy, M., Pletta, D., Reece, M., & Sandfort, T. (2016). Mental Health Among Bisexual Individuals in the United States.
• The Trevor Project. Research Brief: Bisexual Youth Mental Health.
• American Psychological Association (APA). Understanding Bisexuality.