Tìm hiểu về Tham vấn Khẳng định #3: Người thực hành khẳng định không chỉ cần biết về LGBTIQ+

Trong hai phần trước, chúng mình đã cùng tìm hiểu về thực hành tham vấn tâm lý khẳng định (Queer-Affirmative Practice) – một cách tiếp cận trong hỗ trợ sức khỏe tinh thần hướng đến việc tôn trọng, khẳng định và đồng hành cùng những trải nghiệm đa dạng về xu hướng tính dục, bản dạng giới và biểu đạt giới.

Ở phần này, PRIDE MindZ muốn cùng bạn đi thêm một bước: Điều gì xảy ra khi những điều chúng ta từng được học, từng tin là đúng hay từng xem là “bình thường” bước vào phòng tham vấn cùng chúng ta?

🌱 Những gì chúng ta biết không phải lúc nào cũng là toàn bộ câu chuyện

Một phần quan trọng của thực hành tham vấn khẳng định là nhận ra rằng: những gì mình biết, những gì mình từng được học và những gì mình cho là “bình thường” không phải lúc nào cũng phản ánh đầy đủ thực tại và trải nghiệm của thân chủ.

Mỗi người thực hành đều lớn lên và được đào tạo trong một bối cảnh xã hội nhất định. Chúng ta học về giới, tính dục, tình yêu, hôn nhân và gia đình từ rất nhiều nơi: gia đình, trường học, truyền thông, cộng đồng, văn hóa và cả quá trình đào tạo chuyên môn.

Những kiến thức ấy góp phần hình thành cách chúng ta nhìn nhận thế giới. Nhưng đồng thời, chúng cũng có thể mang theo những khuôn mẫu mà chúng ta không phải lúc nào cũng nhận ra.

🏠 Trong một xã hội nơi dị tính và hệ nhị nguyên giới thường được xem là mặc định, chúng ta có thể vô thức hình dung rằng một người sẽ có người yêu khác giới, kết hôn, xây dựng gia đình theo một mô hình nhất định; rằng giới tính của một người có thể dễ dàng được suy đoán từ vẻ ngoài; hay rằng tất cả mọi người đều có cùng trải nghiệm về tình yêu, cơ thể, gia đình và các mối quan hệ.

Những giả định này đôi khi không xuất hiện dưới dạng những lời nói rõ ràng hay thái độ kỳ thị. Chúng có thể nằm rất sâu trong những điều tưởng như hoàn toàn bình thường:

• “Bạn trai của bạn có ủng hộ bạn không?”
• “Sau này bạn có định lấy chồng không?”
• “Bạn sinh ra là nam hay nữ?”
• Một biểu mẫu chỉ có hai lựa chọn “nam/nữ”.
• Một câu hỏi mặc định rằng người yêu của thân chủ là người khác giới.
• Hay một cách tiếp cận vô tình xem việc công khai xu hướng tính dục hoặc bản dạng giới là vấn đề mà thân chủ “cần vượt qua”.

Với người thực hành, đó có thể chỉ là một câu hỏi quen thuộc.

Nhưng với thân chủ, nó có thể là khoảnh khắc họ cảm thấy mình đang bị nhìn qua một khuôn mẫu có sẵn.

🪞 Phản tư: Khi người thực hành cũng cần nhìn lại chính mình

Thực hành khẳng định không đòi hỏi người thực hành phải biết tất cả về mọi trải nghiệm của người LGBTQ+ ngay từ đầu.

Điều này gần như là không thể – bởi cộng đồng LGBTIQ+ không phải một nhóm đồng nhất. Mỗi người có một câu chuyện, một bối cảnh gia đình, văn hóa, kinh tế, xã hội và những trải nghiệm rất riêng.

Điều quan trọng hơn là người thực hành có thể bước vào quá trình hỗ trợ với sự cởi mở và tinh thần học hỏi.

Đó là quá trình liên tục tự hỏi:

“Tại sao mình lại đặt câu hỏi này?”

“Mình đang dựa vào điều gì để đưa ra giả định này?”

“Có cách hiểu nào khác mà mình chưa nghĩ tới không?”

“Điều mình cho là bình thường có thực sự bình thường với thân chủ không?”

“Cách mình đang sử dụng ngôn ngữ có đang vô tình khiến thân chủ cảm thấy họ phải giải thích hoặc bảo vệ chính mình không?”

Phản tư không có nghĩa là người thực hành phải luôn luôn đúng. Ngược lại, nó cho phép chúng ta nhận ra rằng mình có thể mắc sai sót, sửa chữa và tiếp tục học hỏi.

Đôi khi, một lời xin lỗi đơn giản, một câu hỏi mở hoặc việc chủ động hỏi thân chủ muốn được gọi bằng tên nào, đại từ nào cũng có thể tạo nên sự khác biệt.

🔎 Không chỉ nằm ở người thực hành

Một điểm quan trọng khác của thực hành khẳng định là: không chỉ những niềm tin cá nhân của người thực hành cần được xem xét.

Những giả định về giới và tính dục đôi khi đã được “cài sẵn” trong chính hệ thống hỗ trợ.

Đó có thể là biểu mẫu đăng ký, hồ sơ thân chủ, quy trình tiếp nhận, cách phân loại thông tin, tài liệu truyền thông, cách xây dựng ví dụ trong đào tạo hoặc những câu hỏi được sử dụng theo thói quen.

Vì vậy, xây dựng một không gian khẳng định không chỉ đơn giản là “cư xử thân thiện với người LGBTQ+”.

Đó còn là việc nhìn lại toàn bộ trải nghiệm mà một người đi qua khi tìm kiếm sự hỗ trợ:

🌈 Họ có cảm thấy an toàn khi chia sẻ về xu hướng tính dục hoặc bản dạng giới của mình không?

🌈 Họ có được gọi đúng tên và đại từ mà họ mong muốn không?

🌈 Họ có phải liên tục giải thích hoặc chứng minh trải nghiệm của mình không?

🌈 Những biểu mẫu và quy trình có phản ánh sự đa dạng của thân chủ không?

🌈 Người thực hành có đủ cởi mở để nói “mình chưa biết, nhưng mình sẽ tìm hiểu” thay vì đưa ra một câu trả lời dựa trên giả định không?

Những câu hỏi ấy giúp chúng ta chuyển từ việc “không kỳ thị” sang chủ động xây dựng một thực hành khẳng định và an toàn hơn.

💙 Không cần biết tất cả mới có thể bắt đầu

Có thể đôi lúc người thực hành cảm thấy rằng để hỗ trợ cộng đồng LGBTIQ+, mình cần phải biết thật nhiều: biết tất cả thuật ngữ, hiểu mọi bản dạng, nắm rõ mọi trải nghiệm và không bao giờ được mắc lỗi.

Nhưng thực hành khẳng định không bắt đầu từ việc biết tất cả.

Nó bắt đầu từ sự sẵn sàng lắng nghe mà không vội phán xét, thừa nhận giới hạn của mình, đặt câu hỏi với sự tôn trọng và tiếp tục học hỏi.

Bởi mỗi khi chúng ta nhận ra một giả định của chính mình, chúng ta đang có thêm một cơ hội để tạo ra một không gian hỗ trợ an toàn hơn.

Và mỗi khi chúng ta chịu khó lắng nghe trải nghiệm của thân chủ thay vì cố gắng đặt trải nghiệm ấy vào một khuôn mẫu quen thuộc, chúng ta đang tiến gần hơn đến tinh thần của thực hành khẳng định.

🌈 Cùng nhau 32xây dựng một hệ sinh thái hỗ trợ rộng hơn

Trong quá trình triển khai các hoạt động về sức khỏe tinh thần cùng cộng đồng LGBTIQ+, PRIDE MindZ cũng ngày càng nhận ra rằng chúng mình chỉ là một phần nhỏ trong một hệ sinh thái hỗ trợ người LGBTIQ+ rộng lớn hơn rất nhiều.

Để một người có thể tìm kiếm và nhận được sự hỗ trợ phù hợp, chúng ta cần nhiều hơn một cá nhân hay một tổ chức. Chúng ta cần những người thực hành được trang bị kiến thức và kỹ năng, những dịch vụ thân thiện và an toàn, những cộng đồng biết lắng nghe, cũng như một mạng lưới có thể cùng nhau học hỏi và kết nối.

✨ Và đó cũng là điều PRIDE MindZ đang ấp ủ cho hoạt động sắp tới – một không gian học tập dành cho những người thực hành trẻ, cùng tìm hiểu về thực hành khẳng định trong hỗ trợ sức khỏe tinh thần cho cộng đồng LGBTIQ+.

Đây sẽ là một cơ hội để chúng ta cùng đặt câu hỏi, cùng phản tư, cùng chia sẻ những điều mình đã biết và cả những điều mình vẫn đang học.

Bởi có lẽ, trở thành một người thực hành khẳng định không phải là hành trình để trở thành một người “biết hết”.

Mà là hành trình để trở thành một người luôn sẵn sàng học thêm, lắng nghe thêm và nhìn lại chính mình thêm một lần nữa. 🌱

📌 Thông tin chi tiết về hoạt động sẽ sớm được PRIDE MindZ bật mí trong thời gian tới nha.

Nếu bạn là một người thực hành trẻ và quan tâm đến sức khỏe tinh thần của cộng đồng LGBTIQ+, hãy cùng đón chờ với chúng mình nhé! 💙